Đây là câu t속담 (ngạn ngữ) kinh doanh truyền thống của người Việt, thể hiện nguyên lý cơ bản của buôn bán:
"Mua của thằng chán" - Mua hàng từ người đang muốn bán gấp, không còn nhu cầu giữ hàng nữa (có thể do cần tiền, thanh lý, hoặc đơn giản là chán món đó). Lúc này người bán sẽ chấp nhận giá thấp hơn.
"Bán cho thằng cần" - Bán cho người đang thực sự cần món hàng đó, họ sẵn sàng trả giá cao hơn vì nhu cầu cấp thiết.
Bản chất là tận dụng chênh lệch về nhu cầu và thời điểm để tạo ra lợi nhuận. Đây là nguyên lý arbitrage (kinh doanh chênh lệch) trong thương mại.
Tiếng Việt:
"Thời gian là vàng bạc" (trong kinh doanh, biết thời điểm mua bán)
"Bán lúc người cần, mua lúc người bán"
"Kinh doanh là biết mua đúng lúc, bán đúng chỗ"
"Có mua có bán, có lời có lỗ"
"Lúa non đắp bờ ao, lúa già gặt về kho"
Nguyên lý tương đương:
"Buy low, sell high" (Mua thấp, bán cao - tiếng Anh)
"Buy when there's blood in the streets" - Baron Rothschild
"Be fearful when others are greedy, be greedy when others are fearful" - Warren Buffett
Về nguyên lý kinh doanh:
"Đắc Nhân Tâm" - Dale Carnegie (hiểu tâm lý nhu cầu khách hàng)
"Tư duy nhanh và chậm" - Daniel Kahneman (về quyết định mua bán)
"The Intelligent Investor" - Benjamin Graham (đầu tư giá trị)
Về thương trường Việt Nam:
"Bí quyết làm giàu của người Do Thái" - các phiên bản Việt hóa
"Nghệ thuật bán hàng" - Brian Tracy (bản dịch tiếng Việt)
"Chiến lược kinh doanh của người Hoa" - nhiều tác giả
Sách truyền thống:
"Kinh Dịch" - về thời cơ, biến động
"Tam Quốc Diễn Nghĩa" - nhiều mưu lược thương trường
"Sách Lược Kinh Doanh" - Trần Mạnh Cường (tác giả Việt)
Câu ngạn ngữ này phản ánh triết lý kinh doanh sâu sắc: thành công không chỉ nằm ở sản phẩm tốt mà còn ở timing (thời điểm) và hiểu biết về cung-cầu.
"Reminiscences of a Stock Operator" - Edwin Lefèvre
Câu chuyện về Jesse Livermore, trader huyền thoại
Về timing thị trường và tâm lý đám đông
"Market Wizards" series - Jack D. Schwager
Phỏng vấn các trader thành công nhất
Chiến lược mua thấp bán cao trong thực tế
"The Most Important Thing" - Howard Marks
Về đầu tư ngược dòng (contrarian investing)
Mua khi người khác sợ hãi
"When There's Blood in the Streets, Buy Property" - Ross Clark
Cụ thể về bất động sản
Tận dụng khủng hoảng để mua rẻ
"The Intelligent Investor" - Benjamin Graham
Kinh thánh của đầu tư giá trị
"Margin of safety" - mua khi giá thấp hơn giá trị
"Security Analysis" - Benjamin Graham & David Dodd
Phân tích sâu về định giá
Tìm cơ hội mua rẻ bán đắt
"Common Stocks and Uncommon Profits" - Philip Fisher
Mua công ty tốt với giá hợp lý
Bán khi đã đạt mục tiêu
"Economics in One Lesson" - Henry Hazlitt
Nguyên lý cơ bản về cung cầu
Giá cả và thời điểm
"Predictably Irrational" - Dan Ariely
Tâm lý người mua/bán
Tại sao người ta trả giá cao hay bán rẻ
"Influence: The Psychology of Persuasion" - Robert Cialdini
Tâm lý khan hiếm (scarcity)
Làm thế nào tạo "nhu cầu"
"Never Split the Difference" - Chris Voss
Kỹ thuật đàm phán từ FBI
Mua với giá tốt nhất
"Getting to Yes" - Roger Fisher & William Ury
Đàm phán win-win
Tìm điểm chung giữa người mua/bán
"You Can Negotiate Anything" - Herb Cohen
Nghệ thuật thương lượng
Leverage trong mua bán
"Mastering the Market Cycle" - Howard Marks
Hiểu chu kỳ để mua đúng lúc
Bán trước khi thị trường đảo chiều
"A Random Walk Down Wall Street" - Burton Malkiel
Hiệu quả thị trường
Khi nào có cơ hội arbitrage
"The Black Swan" - Nassim Nicholas Taleb
Sự kiện bất ngờ tạo cơ hội
Mua khi khủng hoảng
"The Personal MBA" - Josh Kaufman
Nguyên lý kinh doanh cơ bản
Value creation and capture
"Profit First" - Mike Michalowicz
Quản lý cash flow
Mua bán có lời
"The Art of the Deal" - Donald Trump
Deal-making trong bất động sản
Tìm người "chán" và người "cần"
"Retail Arbitrage" - Chris Green
Mua rẻ bán đắt trên Amazon
Tìm sản phẩm underpriced
"The FBA Handbook" - Robert Risher
Fulfilled by Amazon strategy
Source and flip
"Flip: How to Find, Fix, and Sell Houses for Profit" - Rick Villani
House flipping
Nguyên lý tương tự
"Picker's Bible" - Joe Willard
Tìm đồ cũ giá rẻ bán lại
Biết giá trị thật
"The Antiques Roadshow Handbook"
Định giá đồ cổ
Phát hiện món hời
"Blue Ocean Strategy" - W. Chan Kim & Renée Mauborgne
Tạo thị trường mới
Tránh cạnh tranh trực tiếp
"Good to Great" - Jim Collins
Mua/đầu tư vào công ty đúng
Long-term value
Những cuốn sách này đều xoay quanh nguyên lý cốt lõi: hiểu được giá trị thực, biết timing, và tận dụng chênh lệch giữa người muốn bán và người cần mua.
"A bird in the hand is worth two in the bush" (tiếng Anh)
Ý nghĩa: Tận dụng tối đa những gì đang có, thay vì mơ mộng về cái chưa có
Trong kinh doanh: Tối ưu hóa tài sản/sản phẩm/kỹ năng hiện tại thay vì cứ chạy theo cái mới
Nếu bạn đang có:
Sản phẩm → Cải thiện chất lượng, marketing tốt hơn
Khách hàng hiện tại → Chăm sóc để họ mua lại, giới thiệu
Kỹ năng → Làm dịch vụ từ kỹ năng đó
Thiết bị/máy móc → Tận dụng hết công suất
Mối quan hệ → Phát triển thành cơ hội kinh doanh
Sách liên quan:
"The Lean Startup" - Eric Ries (tận dụng nguồn lực có sẵn)
"The 80/20 Principle" - Richard Koch (tập trung vào 20% tạo 80% kết quả)
"Profit First" - Mike Michalowicz (tối ưu dòng tiền hiện có)
"Traction" - Gabriel Weinberg (phát triển từ những gì có)
Bạn có thể làm rõ hơn không? Mình hiểu bạn đang nói về:
May đo quần áo theo yêu cầu
Đục lỗ thắt lưng, giày, túi
Sửa chữa đồ da
Sản xuất thắt lưng da
Đồ da thủ công
Phụ kiện thời trang
Bán máy đục lỗ
Dụng cụ thợ da
Thiết bị may công nghiệp
Để tư vấn tốt hơn, bạn có thể cho mình biết:
Bạn đang làm sản phẩm gì cụ thể?
"Đục lỗ" ở đây là cho loại sản phẩm nào? (thắt lưng, giày, túi, vải...)
Bạn đang ở giai đoạn nào? (ý tưởng, đã sản xuất, đang bán...)
Target khách hàng của bạn là ai? (B2B hay B2C, cao cấp hay bình dân...)
Mình sẽ gợi ý cụ thể hơn về cách "cho con chim hót hay" - tức là tận dụng tối đa sản phẩm/dịch vụ may đo đục lỗ này để tạo doanh thu tốt nhất!
Những câu nói hay không phải để "thuộc lòng" mà là để hiểu nguyên lý:
"Mua của thằng chán, bán cho thằng cần" → Nguyên lý: Timing + Supply/Demand
"Con chim trong tay" → Nguyên lý: Tập trung vào hiện tại, tối ưu hóa nguồn lực
"Nước đến chân mới nhảy" → Nguyên lý: Hành động khi cần thiết, không vội vàng
Khi hiểu nguyên lý, bạn có thể tự tạo câu nói hoặc áp dụng vào tình huống mới.
"The Great Mental Models" (Vol 1-3) - Shane Parrish (Farnam Street)
100+ mental models để hiểu thế giới
Cách áp dụng vào quyết định hàng ngày
Tư duy đa ngành (interdisciplinary thinking)
"Poor Charlie's Almanack" - Charlie Munger
200+ mental models từ phó chủ tịch Berkshire Hathaway
Tư duy lưới (lattice of mental models)
Kết hợp kiến thức nhiều lĩnh vực
"Thinking in Bets" - Annie Duke
Quyết định dưới góc độ xác suất
Tư duy như poker player chuyên nghiệp
"Seeking Wisdom: From Darwin to Munger" - Peter Bevelin
Tổng hợp mental models từ nhiều lĩnh vực
Tránh sai lầm tư duy (cognitive biases)
"Thinking, Fast and Slow" - Daniel Kahneman
System 1 vs System 2 thinking
Hiểu cách não bộ ra quyết định
Nhận diện bias trong tư duy
"The Art of Thinking Clearly" - Rolf Dobelli
99 sai lầm tư duy phổ biến
Ngắn gọn, dễ đọc, thực tế
"How to Think Like a Roman Emperor" - Donald Robertson
Tư duy Stoic từ Marcus Aurelius
Áp dụng triết học vào đời sống
"Meditations" - Marcus Aurelius
Triết học Stoic
Tư duy về cuộc sống, công việc, khó khăn
"The Daily Stoic" - Ryan Holiday
366 bài học Stoic
Thực hành hàng ngày
"The Almanack of Naval Ravikant" - Eric Jorgenson
Tư duy về wealth & happiness
Ngắn gọn, súc tích, sâu sắc
"Principles" - Ray Dalio
Nguyên tắc sống và làm việc
Tư duy hệ thống
"Aesop's Fables" - Ngụ ngôn Aesop
Mỗi câu chuyện = 1 bài học
Ngắn gọn, dễ nhớ, sâu sắc
"The Tao of Pooh" - Benjamin Hoff
Triết lý Đạo từ Gấu Pooh
Đơn giản nhưng thông thái
"Tuesdays with Morrie" - Mitch Albom
Bài học cuộc sống từ giáo sư già
Wisdom qua đối thoại
"The Art of War" - Sun Tzu
Chiến lược áp dụng vào kinh doanh/cuộc sống
Mỗi câu đều là nguyên lý
"The Book of Five Rings" - Miyamoto Musashi
Chiến lược samurai
Ngắn gọn, mạnh mẽ
"Tao Te Ching" - Lao Tzu
81 chương triết lý
Mỗi câu cần suy ngẫm
"A Mind for Numbers" - Barbara Oakley
Cách học hiệu quả
Tư duy sâu vs tư duy lan tỏa
"Make It Stick" - Peter C. Brown
Khoa học về học tập
Làm thế nào để nhớ lâu
"Range" - David Epstein
Tư duy đa lĩnh vực
Kết nối kiến thức từ nhiều ngành
"How to Read a Book" - Mortimer Adler
Đọc sâu, không chỉ đọc nhiều
Analytical reading
"The Artist's Way" - Julia Cameron
Morning pages (viết 3 trang mỗi sáng)
Khai phá sáng tạo
"How to Take Smart Notes" - Sönke Ahrens
Zettelkasten method
Ghi chú để tư duy tốt hơn
"Atomic Habits" - James Clear
Xây dựng thói quen tư duy
Cải thiện 1% mỗi ngày
Mỗi khi đọc được câu hay, nguyên lý hay → ghi lại
Ghi cả ngữ cảnh và suy nghĩ của bạn
Xem "How to Take Smart Notes"
Mỗi tối 10-15 phút:
Hôm nay học được gì?
Nguyên lý nào áp dụng được?
Tình huống nào giống trong sách?
Tìm pattern giữa các ý tưởng
"Câu A và câu B đều nói về timing"
"Nguyên lý này giống Stoicism"
Dùng nguyên lý vào quyết định thực tế
Chia sẻ với người khác (dạy là học)
Viết blog/note để củng cố
Podcast/YouTube:
Spiderum - Nhiều bài viết sâu về tư duy
Toidicodedao - Lập trình + tư duy cuộc sống
The Present Writer - Triết học + cuộc sống
Sách Việt dịch:
Hầu hết sách trên đều có bản tiếng Việt
Tiki, Fahasa có bán phổ biến
Tháng 1-2: Nền tảng
"Thinking, Fast and Slow"
"The Great Mental Models Vol 1"
Bắt đầu viết journal
Tháng 3-4: Triết học
"Meditations"
"The Daily Stoic"
Đọc mỗi ngày 1 bài ngắn
Tháng 5-6: Áp dụng
"Poor Charlie's Almanack"
"Principles"
Viết case study từ công việc
Bí quyết không phải ở việc "biết nhiều câu nói hay" mà là:
Hiểu nguyên lý đằng sau (first principles thinking)
Đọc rộng nhiều lĩnh vực (interdisciplinary)
Ghi chép có hệ thống (note-taking)
Suy ngẫm thường xuyên (reflection)
Áp dụng vào thực tế (practice)
Dạy lại người khác (teaching reinforces learning)
Khi đã hiểu sâu, bạn sẽ tự nhiên nói những câu hay - không phải vì thuộc lòng, mà vì đó là cách bạn thực sự suy nghĩ.